Reedukacja.pl
21. Sympozjum Naukowe CZŁOWIEK MEDIA EDUKACJA - obszerna relacja serwisu Reedukacja.pl
Autor: Redakcja Reedukacja.pl

W dniach 23−24 września 2011 roku (piątek−sobota) odbyło się w Krakowie 21. Ogólnopolskie Sympozjum Naukowe „CZŁOWIEK MEDIA EDUKACJA”. Honorowy patronat objął JM Rektor Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie prof. zw. dr hab. Michał Śliwa. Tak jak w ubiegłym roku patronat medialny objął internetowy serwis pedagogiczny Reedukacja.pl.

Organizator:
Katedra Technologii i Mediów Edukacyjnych Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie.

Honorowy patronat:
JM Rektor Uniwersytetu Pedagogicznego Prof. zw. dr. hab. Michał Śliwa

Patronat Medialny:
Reedukacja.pl


Pomysłodawcą i organizatorem corocznych spotkań krajowych i zagranicznych autorytetów naukowych w dziedzinie edukacji i mediów jest prof. dr hab. inż. Janusz Morbitzer z Katedry Technologii i Mediów Edukacyjnych Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Profesor to niezwykle ciekawa osobowość polskiej nauki poszukująca równowagi pomiędzy nowymi technologiami edukacyjnymi, a humanistycznym wymiarem rozwoju każdego człowieka.

Zgodnie z coroczną tradycją Katedra Technologii i Mediów Edukacyjnych Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie wydała publikację "CZŁOWIEK MEDIA EDUKACJA" przygotowaną pod redakcją naukową dr Emilii Musiał oraz dr Ireny Pulak. Zawiera ona zbiór kilkudziesięciu referatów, które w skróconych wersjach prezentowane były podczas obrad plenarnych.


Poniżej prezentujemy obszerną relację z przebiegu Sympozjum a także GALERIĘ ZDJĘĆ.

PIĄTEK (23.09.2011)

Uroczystego otwarcia Sympozjum dokonała dr Emilia Musiał. Następnie głos zabrał prof. dr hab. inż. Janusz Morbitzer, który podkreślił, że Sympozjum CZŁOWIEK – MEDIA – EDUKACJA jest najdłużej organizowanym spotkaniem ludzi nauki w dziedzinie mediów i jest ono rówieśnikiem Internetu w Polsce. Podczas swojej wypowiedzi profesor wspomniał postać zmarłego niedawno dr Janusza Trawki, którego odejście uczczono chwilą ciszy. Tytułem wstępu głos zabrał także prof. zw. dr hab. i Prorektor ds. Nauki i Współpracy Zagranicznej Tadeusz Budrewicz. W swojej wypowiedzi odniósł się do neologizmu ludologia (dziedzina humanistyki zajmująca się badaniem gier). Zauważył ponadto, że obecnie – w gorącym okresie przedwyborczym – pojawia się wiele obietnic ze strony polityków dotyczących komputeryzacji polskiej szkoły (np. e-tornistry). Podkreślił przy tym, że technologia będzie dobrem tylko wtedy gdy znajdzie się w rękach właściwie przygotowanego pedagoga, edukatora. Dodał przy tym, że organizowane już od 21 lat krakowskie sympozja temu właśnie służą. Uroczyste otwarcie Sympozjum zakończył występ artystyczny zespołu muzyki dawnej Beani Cracovienses prowadzonego pod kierownictwem Izy Kłapcińskiej oraz Beaty Król.

Następnie głos zabrał prof. dr hab. Ireneusz Kawecki (Dziekan Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie), który podkreślił, że znajdujemy się obecnie w świecie zbierania informacji. Prowadzi o jednak do tego, że przestajemy myśleć (Gabler). - Pozbywamy się przez to budowania nowych idei ogólnych - mówił profesor. Wyraził przy tym nadzieję, że Sympozjum będzie zaprzeczeniem przytoczonej powyżej teorii Gablera.
 
Głos zabrał także Janusz Krupa (Ministerstwo Edukacji Narodowej). Wspomniał o pracach Rady ds. Rozwoju Edukacji, która opracowała kierunki kształcenia medialnego. Nauczyciele są zainteresowani wiedzą jak stosować technologię na lekcjach. - Czy przyczyni się do osłabienia, czy do wzmocnienia relacji pomiędzy uczniem, a nauczycielem - pytał Krupa. Wyraził jednocześnie nadzieję, że Sympozjum przyniesie odpowiedni wkład naukowy i odpowiedzi na stawiane tego typu pytania.
 
Obrady plenarne pod przewodnictwem prof. Hanny Gulińskiej oraz prof. dr hab. inż. Janusza Morbitzera rozpoczął prof. zw. dr hab. Tomasz Goban-Klas (Uniwersytet Jagielloński) referatem pt. Pedagog jako ludolog. Gry i zabawy w wirtualnej klasie. Na początku przywołał przypowieść o teście Sokratesa, któremu chciano przekazać informację. Przed tym jednak Sokrates zapytał, czy ta nowina jest sprawdzona, pełna i czy ma ona znaczenie. Prof. wyraził nadzieję, że informacje przekazywane podczas jego wykładu spełnią test Sokratesa. Przypomniał, że od 1-go października 2011 roku stopnie naukowe będą wydawane przez uczelnie w dziedzinie nauki o mediach. Profesor odniósł się także do byłego pomysłu Ministerstwa Edukacji Narodowej znanego pod hasłem Laptop dla pierwszaka. Podkreślił, że w dyskusji nie uczestniczyli wówczas pedagodzy badacze, przez co dyskusja toczyła się wokół sprzętu i liczenia kosztów z nim związanych. Nie podejmowany był wtedy temat jakie będzie oprogramowanie i jak zostanie przygotowana do tego kadra pedagogiczna. – Młodzi ludzie garną się do komputerów nie z uwagi na edukację, którą one umożliwiają, ale przeważnie na gry. Trzeba popatrzeć na to realnie. Rodzice i nauczyciele powinni być odpowiednio przygotowani w tym temacie, który został całkowicie zaniedbany – mówił profesor. Podał przykład Portugalii, w której przygotowane zostały przez specjalistów opracowania merytoryczne zawierające praktyczne wskazówki dla nauczycieli i rodziców w zakresie gier. – W dzisiejszych czasach gry stanowią ważny element biznesu kulturowego. Niosą idee i wartości, często również negatywne treści. Obecny pedagog nie może od tego uciekać. Powinniśmy znać środowisko, aby przeciwdziałać zagrożeniom i jednocześnie dawać szanse rozwojowi. Pedagogicznym aspektem gier należy się bardzo poważnie zająć –  przekonywał profesor.
W obecnych czasach niezwykle popularne stały się gry wirtualne. Przemysł gier przekroczył już wpływy filmowe Hollywood. Powinniśmy także pamiętać, że rynek ten to nie tylko samo zło. Są także gry pedagogiczne. Profesor polecił wszystkim zgromadzonym zapoznać się z publikacjami wydawniczymi pt. Wirtualny plac zabaw oraz Kultura gier komputerowych. Profesor poinformował, że nowelizacja ustawy o radiofonii i telewizji wprowadzi na Krajową Radę Radiofonii i Telewizji koordynację działań w zakresie edukacji medialnej. Edukacja w tym zakresie stanie się powinnością państwa. Podkreślił przy tym, że obecnie brakuje pedagogów z zakresu dziedziny jaką jest ludologia. Przekonywał jednocześnie, abyśmy nie bali się gier, ale wykorzystywali je do celów edukacyjnych.

Następnie głos zabrał prof. dr hab. inż. Janusz Morbitzer (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Kraków), który przedstawił wykład pt. Szkoła w epoce płynnej nowoczesności. Na początku wystąpienia przywołał postać światowej sławy socjologa Zygmunta Baumana i jego najnowszą książkę pt. „44 listy ze świata płynnej nowoczesności”, którą poświęcił opisowi współczesnego świata, charakteryzującego się nieustanną zmiennością. Przytoczył cytat: […] Zmieniają się także warunki, w jakich żyjemy, pracujemy i próbujemy planować naszą przyszłość […]. Mówiąc krótko, nasz świat, świat płynnej nowoczesności, nieustannie nas zaskakuje: to co dziś wydaje się pewne i na właściwym miejscu, już jutro może się okazać żałosną pomyłką. […] musimy być stale przygotowani na zmiany. (Z. Bauman:„44 listy ze świata płynnej nowoczesności”, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2011, s. 5-6).
Prelegent zaznaczył, że omawiane zmiany dotyczącą także obszaru edukacji. Przekonywał przy tym, że zmienność wiedzy jest największym problemem dzisiejszej szkoły, zarówno w sferze nauczania, jak również wychowania. – Szybka utrata aktualności wiedzy może prowadzić do zachwiania i utraty autorytetu nauczyciela, rodzica czy opiekuna - tłumaczył profesor. Zauważył przy tym, że we współczesnym świecie możemy zaobserwować zjawisko ścierania się dwóch warstw, które stanowią swego rodzaju konserwatyzm wielu nauczycieli i warstwy organizacyjnej szkolnictwa z dynamicznie zmieniającą się warstwą uczniowską, społeczną, a przede wszystkim technologiczną. Profesor postawił pytanie, czy owo ścieranie się tych warstw spowoduje edukacyjne trzęsienie Ziemi? Podkreślił przy tym rosnącą przepaść między pokoleniem sieci (cyfrowi tubylcy) a nauczycielami (cyfrowi imigranci).
- Współczesna szkoła wzoruje się na modelu epoki industrialnej, promuje model skoncentrowany na nauczycielu oraz archaiczny system klasowo-lekcyjny. Ponadto wyznaje zasadę jednego uniwersalnego podejścia do ucznia, tzn. uczenia wszystkich tego samego i w tym samym czasie – mówił profesor. Podkreślił jednocześnie, że problem niedostosowania polskiego szkolnictwa do wymogów współczesności polega w znacznej mierze na niewłaściwej relacji między nauczaniem a uczeniem się. Przywołał przy tym słowa Umberto Eco: „szkołę trzeba wymyślić na nowo”.
W szkole przyszłości nie powinniśmy uczyć gotowych treści, ale uczenia się. Często zapominamy, że uczyć się każdy musi się sam. Uczniowie powinni wziąć odpowiedzialność za swoje wykształcenie i własne losy. Człowiek jest autorem scenariusza własnego życia i jednocześnie aktorem odgrywającym w nim rolę – tłumaczył prof. J. Morbitzer. Przywołał przy tym słowa Carla Ransona Rogersa, współtwórcy psychologii humanistycznej, który mawiał: „ziarno można zasiać, ale nie można zmusić go do wykiełkowania. Nauczyciel może tylko stworzyć możliwości do rozwoju ucznia, a nie może zmusić go do nauki – wyjaśniał profesor. Dodatkowo zaznaczył, że nie możemy „produkować” absolwentów według jednej matrycy. – Szkoła powinna być miejscem stworzonym z myślą o indywidualnym, optymalnym rozwoju każdego ucznia – mówił. Wskazał przy tym obszary rozwoju szkoły do których zaliczył technologię, ucznia (obowiązki i oczekiwania), nauczyciela i humanizm (jakie wartości promować). Jego zdaniem nowe media kształtują nowy typ człowieka, który staje się prekursorem zmian w nowej szkole – swego rodzaju ReFolucji (rewolucji i reformy w jednym). Zaznaczył przy tym, że nowe technologie mają rozległy wpływ na kształt edukacji, stają się edukacyjnym oknem na świat.
 
Podczas dyskusji nt. zagadnień poruszonych w wykładzie prof. J. Morbitzera jeden z uczestników sympozjum zaprotestował przeciwko używaniu określenia „konserwatyzm” w odniesieniu do nauczycieli, którzy nie wykazują chęci własnego rozwoju. Podkreślił, że konserwatyzm to hołdowanie wartościom, a nie niechęć do samokształcenia.
 
Po krótkiej ożywionej dyskusji głos zabrał prof. dr hab. Jan Rajmund Paśko (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Kraków), który wygłosił wykład pt. Narzędzia komputerowe do badania wyobrażeń drogą do poprawy efektów edukacji. W swoim wystąpieniu postawił pytanie: kiedy wykształcenie jest efektywne? Tłumaczył że tylko wtedy, gdy jesteśmy zadowoleni z osiągnięć. Przekazywanie znanych treści jest dla uczniów nudne, dlatego też jego zdaniem powinniśmy nauczać treści, które są nowe, źle interpretowane lub mało znane.
Konieczna staje się zatem wcześniejsza diagnoza stanu wiedzy uczniów. Jest to proste w stosunku do indywidualnej osoby, ale znacznie trudniejsze dla grupy wielu uczniów. Podał przy tym przykład programów komputerowych monitorujących i rejestrujących pracę ucznia oraz badających powstające wyobrażenia. Dzięki temu następuje proces atomizacji problemu (rozbicia na mniejsze elementy) i uderzenia w samo sedno, w miejsce w którym dany uczeń popełnia błąd w rozumowaniu logicznym podczas rozwiązywania zadania. Przytoczył przy tym przykłady krajów, tj. Polska, Bułgaria, Czechy, Słowacja, w który prowadzone są badania z wykorzystaniem takich programów.
 
Po przerwie prezentację pt. Nowe narzędzia nauczyciela i ucznia w procesie nauczania – uczenia się przedstawiła prof. dr hab. Hanna Gulińska (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań). Mówiła o nowych ćwiczeniach, które zawarte są w multibookach, tzn. interaktywnych podręcznikach multimedialnych. Podkreśliła, że większość z nich skierowanych jest w chwili obecnej do nauczycieli. Ponadto zaprezentowała kilka niezwykle ciekawych eksperymentów chemicznych. Po zakończeniu wykładu prof. J. Morbitzer podkreślił, że prof. Hanna Gulińska jest doskonałym przykładem człowieka, który robi to co lubi.
 
Prof. Michał Ostrowicki (Uniwersytet Jagielloński) (funkcjonujący w wirtualnym świecie Second Life jako Sidey Myoo) zaprezentował wykład pt. Sytuacja edukacyjna w nauczaniu online. – Pojęcie sytuacji edukacyjnej ma na celu opisanie procesu nauczania w środowisku elektronicznym, jako do pewnego stopnia odmiennego w stosunku do procesu nauczania w świecie fizycznym – tłumaczył prelegent. W swoim wystąpieniu zaprezentował projekt realizowany w świecie wirtualnym pod nazwą Academia Electronica (www.academia-electronica.net), która jest interdyscyplinarną placówką o charakterze uniwersyteckim, zorientowaną na wieloaspektowy ogląd problematyki środowiska elektronicznego, potraktowanego jako rzeczywistość człowieka. Prelegent aktywnie współuczestniczy w tworzeniu nowoczesnej uczelni, która jak sam o niej mówi – nie jest koncentrowaniem wiedzy, ale próbą nawigowania słuchaczy, pozostawaniem dla nich punktem odniesienia. Jego zdaniem technologia wyłania pewne treści prawdziwe, a sieć daje niezbywalną wartość tworzenia nowych teorii w gorączce prowadzonych dyskusji w wirtualnym świecie Second Life. Podkreślił także, że konieczne jest uruchomienie myślenia sieciowego. Zdaniem prelegenta człowiek jest jeden, a światy są dwa.
Podczas ożywionej dyskusji nt. wirtualnych światów padło pytanie z sali z prośbą o odniesienie się do głośnego filmu Sala samobójców. Pytano także, czy nie jest przypadkiem tak, że uciekamy ze świata realnego do tego drugiego świata. Autor wystąpienia przyznał, że doświadczenie technologii porywa i często może się to skończyć m.in. zaburzeniem kontaktów osobistych w życiu realnym. – Wyborów każdy dokonuje jednak samodzielnie kierując się własną hierarchią wartości – tłumaczył.
 
Ciąg dalszy rozważań na temat funkcjonowania w wirtualnym świecie kontynuował dr Paweł Topol (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań), który przedstawił prezentację pt. Przyjedź na konferencję do Second Life. Podczas wystąpienia zaprezentował w jaki sposób funkcjonuje SL – w spotkaniu sympozjalnym w Krakowie uczestniczyli podczas wykładu dr Topola także inni słuchacze zgromadzeni w wirtualnym świecie Second Life, którzy na bieżąco komentowali poprzez okno czatu treści wypowiadane przez prowadzącego wykład. Prelegent podkreślił, że SL posiada już 16 mln zarejestrowanych kont na całym świecie. Swoje wirtualne campusy budują tu największe instytucje edukacyjne. - Second Life to środowisko, w którym tętni życie naukowe: od merytorycznych "Special Interest Groups", poprzez regularne spotkania edukatorów i wymianę osiągnięć, do autentycznych i bardzo licznych konferencji naukowych – takich, jakie odbywamy w świecie fizykalnym – tłumaczył dr Topol. Zaprezentował przy tym wybrane przykłady takich konferencji naukowych, w których sam uczestniczył. Podał ponadto przykłady szkół, które funkcjonują wyłącznie w Second Life.
 
Kolejny wykład pt. Internet jako medium wspierające rodzinę dziecka niepełnosprawnego zaprezentowała prof. Jolanta Zielińska (Instytut Pedagogiki Specjalnej, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie). Podkreśliła, że w Polsce cały czas mamy problem ze świadomością niepełnosprawności. Przytoczyła przy tym piękne humanistyczne określenie „dziecko wyjątkowe”, które stosowane jest m.in. w Izraelu. W Polsce cały czas mówimy o zaburzeniach, problemach zamiast szukać bardziej humanistycznych określeń, które pomagać będą w burzeniu społecznych barier mentalnych – mówiła profesor. Omówiła sposoby wykorzystania Internetu w przesiewowych badaniach słuchu, wzroku i mowy. Przytoczyła przy tym liczne formy wspierające oraz narzędzia umożliwiające wstępne diagnozowanie problemów rozwojowych przez Internet, w tym m.in.:
 
Słyszę - Multimedialny system badania słuchu
 
Mówię - Powszechny System Badań i Rehabilitacji Mowy
 
Tinnitus - Serwis diagnostyczno-informacyjny dla osób cierpiących na szumy uszne i nadwrażliwość na dźwięki
 
Widzę - Powszechny System Diagnostyki Wad Widzenia
 
Profesor podkreśliła szczególnie zasłużoną postać profesora Henryka Skarżyńskiego z Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu. Prelegentka omówiła także działania wspierające rodziców dziecka niepełnosprawnego, w tym m.in. listy i grupy dyskusyjne. Podkreśliła, że w dzisiejszych czasach większość korzysta z technologii jako konsumenci, a nie twórcy. Jednak coraz częściej rodzice dzieci niepełnosprawnych stają się takimi twórcami z potrzeby. Zakładają bowiem blogi, które mają charakter terapeutyczny. Dają możliwość zachowania dowolnego poziomu anonimowości i braku bezpośredniego kontaktu z odbiorcą.

Następnie dr Małgorzata Bartoszewicz (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) przedstawiła wykład Lekcja chemii w kapciach i szlafroku, w którym podkreśliła możliwości łączenia nauczania tradycyjnego z samodzielną pracą ucznia na platformie, na której nauczyciel udostępnia jednostki e-learningowe zgodne z tematyką omawianą na lekcji. Dzięki temu uczniowie niezależnie od pory dnia i miejsca mogą zapoznawać się z wybranymi zagadnieniami dostosowując tempo uczenia się do swoich możliwości.

Po przerwie obiadowej dr Magdalena Szpunar (Akademia Górniczo-Hutniczej w Krakowie) przedstawiła prezentację Information wants to be free – casus Wikileaks. Następnie dr inż. Marlena Plebańska (Politechnika Warszawska) zaprezentowała wykład pt. Jednostki e-learningowe w pracy z uczniem na poziomie gimnazjum – w ramach projektu e-Akademia Przyszłości. Prelegentka mówiła, że po pierwszym roku realizowanego projektu e-Akademia Przyszłości w szkołach dzięki atrakcyjnym jednostkom e-learningowym wzrasta nie tylko zainteresowanie kształceniem z wykorzystaniem zajęć e-learning, ale także budowane są kompetencje na wszystkich poziomach realizacji projektu.
Sprawdź: www.eakademiaprzyszlosci.pl

W dalszej kolejności Marek Konieczniak (Vulcan) zaprezentował wystąpienie pt. Poszukiwanie tożsamości w cyberprzestrzeni. Implikacje pedagogiczne
 
Lechosław Hojnacki (Kolegium Nauczycielskie, Bielsko-Biała) przedstawił prezentację Szkoła wobec nowych technologii – między szansą a zagrożeniem. Zaznaczył, że nauczyciele stosują trójpodział technologii informacyjnych, tj.::
  1. Technologie starsze od nas (pismo, książka, film)
    1. Bezdyskusyjna podstawa edukacji
    2. Ignorowanie wad
  2. Technologie starsze od uczniów „klasyczne”
    1. Komputer PC, Internet rozumiany jako zasób
    2. Formalna akceptacja, kształcenie specjalistyczne
    3. Akcentowanie zagrożeń, poczucie zagrożenia
  3. Faktycznie nowe technologie
    1. Odrzucamy ich użyteczność
Uczniowie nie rozumieją tego podziału, dążąc jednocześnie do pełnej integracji technologii informacyjnych. Prelegent omówił następnie wyniki realizacji projektu CEO „Szkoła 2.0”, w którym uczestniczyło ponad 200 szkół. Zaznaczył przy tym, że badania pokazały silną redukcję uczniowskich oczekiwań względem szkoły – młodzież nie wierzy, że może mieć jakiekolwiek oczekiwania wobec szkoły. - Szkoła traktowana jest jako swego rodzaju Second Life – mówił Hojnacki. Przywołał ponadto wydany w 2002 roku dokument UNESCO zawierający stadia procesu wdrażania nowych technologii w edukacji. Należą do nich:
  • Pojawianie się (odkrywanie nowych technologii);
  • Zastosowanie w przedmiotach nauczania („dodawanie” do istniejącej dydaktyki);
  • Integracja (przenikanie);
  • Transformacja (form i metod działania szkoły oraz jej współpracy z otoczeniem).
- Szkoła słabo radzi sobie z nowymi technologiami. Nowe technologie komunikacyjne są zbyt często postrzegane jako zagrożenia, podczas gdy bardzo istotnym źródłem zagrożenia jest właśnie nieporadność szkoły wobec nowych technologii i rezygnowanie z roli edukacyjnej w tym zakresie. Wspólnie powinniśmy się zastanowić w jaki sposób otworzyć szkołę na nowe technologie – przekonywał Hojnacki.

Następnie Tomasz Pieper (ProgMan) prezentację pt. Edukacja informatyczna w systemie.



Po krótkiej przerwie rozpoczęła się niezwykle ożywiona, wieczorna dyskusja nt. W STRONĘ SZKOŁY PRZYSZŁOŚCI.
 
Profesor J. Morbitzer pytał przewrotnie, czy w epoce Internetu szkoła jest jeszcze potrzebna?
Jego zdaniem nie chodzi o to, aby zlikwidować szkołę, ale uwolnić społeczeństwo od szkoły zniewalającej. Dyskutanci zastanawiali się jakie są bariery, że nie mamy oczekiwanych rezultatów. Co należy zrobić? Ich zdaniem możliwości rozwiązań jest wiele.
 
Przedstawiciel MEN – Janusz Krupa – podkreślił, że nowe technologie niosą za sobą możliwość większej personalizacji edukacji – indywidualnego podejścia do każdego ucznia. Jest to tylko możliwość. Pojawia się zatem pytanie jak ją zrealizować. Szkoła przyszłości powinna mieć swoją twarz – każda szkoła powinna posiadać swoje indywidualne cechy. Jego zdaniem wszystko zależy od dyrektora i zespołu nauczycieli – dyrektor powinien zarządzać szkołą, aby ewaluowała. Powinien być liderem przemian szkoły tradycyjnej. Wówczas taka szkoła będzie ceniona w środowisku. Takich szkół rodzice szukają. Szkoły publiczne powinny konkurować z tego typu szkołami prywatnymi. O obliczu szkoły decydują ludzie, odpowiedni liderzy – przekonywał Krupa.
Profesor J. Morbitzer, odnosząc się do wypowiedzi przedstawiciela MEN pytał, czy oby na pewno chcemy, aby każdy dyrektor powinien mieć indywidualną wizję szkoły. Czy tak powinno być?
 
Zdaniem prof. dr hab. Jan Rajmund Paśko wylewamy dziecko z kąpielą. Szkoły zaczynają kokietować uczniów, a nie uczyć. Przedstawił pewne patologie funkcjonujące w szkolnictwie. W obecnej szkole uczeń ma za zadanie zdobywać oceny, a nie zdobywać wiedzę. Odeszliśmy od modelu kształcenia nauczycieli w Polsce. Funkcjonuje raczej przyuczanie do zawodu nauczyciela. Ponadto rozmówca odniósł się do technologii w polskich szkołach. Jego zdaniem komputery weszły do szkół zbyt późno. – Niezwykle ważne jest zadbanie o to, aby technologie wchodziły do szkół równolegle. Kadra powinna być do tego przygotowana. Szkoła tym samym musi nadążyć za zmianami – tłumaczył profesor Paśko. Przytoczył także przykład szkół, które były i są otwarte na zmiany technologiczne, ale są w pewien sposób za to karane. Szkoły, które komputeryzowały się na samym początku mają obecnie stary sprzęt, a najnowszy otrzymują szkoły, które nie potrafią wykorzystać tego sprzętu efektywnie. Zdaniem mówcy dyrektor powinien mieć dużo większe możliwości do organizowania pracy szkoły i budowania kadry. - Wierzę w mądrość nauczycieli – zakończył swoją wypowiedź.
 
Następnie głos w dyskusji zabrał ponownie prof. dr hab. inż. Janusz Morbitzer, który podsumował, że konieczne są kryteria i perspektywa. – Obecnie szkoły za nic nie odpowiadają. Nikt nie odpowiada za jakość nauczania w Polsce. Nastąpiła dywersyfikacja polskiej szkoły – podział na dwa światy: Nauczycieli (analfabetów cyfrowych) oraz Uczniów - tłumaczył profesor.
 
Prof. zw. dr hab. Czesław Banach przedstawił cechy dobrej szkoły. Jego zdaniem powinna ona uczyć uczniów samodzielnego myślenia oraz sztuki przeżycia. - Życie przypomina bardziej zapasy niż taniec. Szkoła także. Momentami przypomina nawet wojnę… – mówił profesor. Przekonywał, że nie istnieje polska szkoła. Istnieją polskie szkoły. Szkoła to relacje pomiędzy uczniem, a nauczycielem. Państwo powinno określać kanon edukacji. Podkreślił, że polska szkoła potrzebuje więcej życzliwości.
 
Profesor J. Morbitzer przypomniał, że obecnie mamy nowego ucznia – zmienionego przez dostępne technologie, nowe technologie oraz starą szkołę.
 
Głos zabrał także nauczyciel z wiejskiej szkoły. Wyraził przekonanie, że szkoła, w której uczy jest doskonałym przykładem tego, że można połączyć postęp edukacyjny z postępem technologicznym. – Postęp technologiczny jest integralną częścią naszej szkoły – przekonywał uczestnik sympozjum. – Dla nas ważne jest jakich ludzi wypuścimy ze szkoły – dodał.
 
Na koniec dyskusji głos zabrał prof. zw. dr hab. Józef Kuźma, którego zdaniem szkoła powinna być otwarta na ucznia (empatyczna). – Obecnie nauczyciele nie są odpowiednio przygotowani do pracy w szkole. Staż nauczycielski powinien być zakończony egzaminem państwowym – przekonywał profesor. Koncepcje szkoły przyszłości można znaleźć już w literaturze z 1977 roku, kiedy to prof. Lewowicki pisał o indywidualizacji nauczania. Zdaniem profesora Kuźmy rodzice uczniów mogą być zaczynem do zmian w polskiej szkole.
 
Profesor J. Morbitzer podkreślił, że indywidualizacji nauczania nie da się dobrze zorganizować w systemie klasowo-lekcyjnym. Nie bez znaczenia pozostaje jeszcze kwestia mentalności nauczycieli. - Szkołę trzeba zbudować od nowa, na zupełnie innych podstawach – przekonywał profesor.


SOBOTA (24.09.2011)
 
Kolejny dzień obrad plenarnych otworzył wykład prof. zw. dr hab. Janusza Gajdy (Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Warszawa) pt. Oblicza piękna przekazów medialnych. Prelegent przedstawił kilka refleksji nt. piękna jako wartości. Piękno wewnętrzne to postawa moralna – tłumaczył. Przypomniał także wzór człowieka epoki starożytnej – ponadczasowa triada: Prawda, Dobro, Piękno. Wspomniał także o teoriach mimesis oraz katharsis. Profesor pokreślił, że czasy współczesne od XVII w. charakteryzuje subiektywizm piękna. – Wychowanie jest zawsze dla przyszłości. W wychowaniu musimy uwzględniać pozytywne aspekty nowych technologii - tłumaczył.
 
Następnie wykład pt. O pojęciu manipulowania informacją w prywatnej i publicznej przestrzeni informacyjnej przedstawił prof. Wiesław Babik (Uniwersytet Jagielloński). Podczas wykładu omówiony został zasób metod i technik wywierania wpływu. Profesor poruszył ciekawe zagadnienie manipulowania informacją w sytuacji nadmiaru oraz niedoboru informacji. Zwrócił także uwagę na zjawisko automanipulowania oraz lęku przed manipulacją informacją. – Żyjemy w świecie ciągłej manipulacji – mówił profesor.
 
Kolejny wykład pt. Edukacja czy manipulacja medialna zaprezentował dr Andrzej Wołodźko (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie). W dzisiejszym świecie na rynku edukacyjnym funkcjonuje inny pedagog, elektroniczny pośrednik, który jest przedłużeniem ludzkich zmysłów. Elektroniczny pedagog podlega nie tylko organom samorządowym, władzy ministerialnej, ale głównie światowym korporacjom – mówił autor wystąpienia.
 
Dr Katarzyna Borawska-Kalbarczyk (Uniwersytet w Białymstoku) zaprezentowała natomiast wykład pt. Przetwarzanie informacji w procesie samodzielnego tworzenia wiedzy przez uczniów – wybrane aspekty. Szybko zmieniająca się rzeczywistość zmuszająca do nieustannego uczenia się przez całe życie stawia przed edukacją odpowiedzialne zadanie kształtowania kompetencji informacyjnych ucznia. Prelegentka omówiła wyniki badań przeprowadzonych na temat poziomu i uwarunkowań kompetencji informacyjnych uczniów. Jak się okazało umiejętności uczniów w zakresie krytycznej oceny informacji są niejednorodne. Autorka wystąpienie wyraziła postulat reformowania przebiegu procesu kształcenia w polskiej edukacji. Określiła przy tym kierunek zmian, który jej zdaniem powinien ewoluować od nauczania skoncentrowanego na nauczycielu do nauczania skoncentrowanego na uczniu, opartym na nauczaniu przez odkrywanie, uczącym krytycznego myślenia i działania, a nie jedynie procesu pamięciowego opanowywania i reprodukowania wiedzy.
 
Wykład Certyfikowanie nauczycieli w zakresie stosowania technologii informacyjnej i komunikacyjnej w dydaktyce przedstawił mgr inż. Zdzisław Nowakowski (Centrum Kształcenia Praktycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Mielcu). W swoim wystąpieniu prelegent podkreślił potrzebę certyfikowania nauczycieli w zakresie zastosowania technologii informacyjnej i komunikacyjnej (TIK). Poinformował, że od pewnego czasu w Polskim Towarzystwie Informatycznym realizowany jest projekt poświęcony standardom przygotowania nauczycieli oraz certyfikowania ich umiejętności w zakresie stosowania TIK w nauczaniu przedmiotu. Produktem finalnym tych prac ma być wdrożenie pedagogicznego certyfikatu umiejętności komputerowych o nazwie ECDL e-nauczyciel, który obejmuje:
  1. Standardy przygotowania nauczycieli w zakresie TIK;
  2. Syllabus, czyli zapisanie w języku wymagań zacytowanych wyżej standardów, weryfikowanych w ramach trzech etapów składających się na proces certyfikacji;
  3. Opracowanie zestawu pytań zgodnych z wymaganiami zapisanymi w syllabusie;
- Certyfikowanie nauczycieli ma doprowadzić do zmiany w pracy z uczniami w klasie i poza nią – mówił mgr inż. Nowakowski.
 
Kolejny wykład Wykorzystanie e-Portfolio jako elementu certyfikacji nauczycieli w zakresie TIK zaprezentował prof. dr hab. inż. Jan Kusiak (Centrum e-Learningu AGH). Podczas wystąpienia mówił m.in. o potrzebie wytyczenia standardów opisujących umiejętności w zakresie TIK – nie tylko technologicznych, ale również pedagogicznych. Wykazywał, że istniejące procedury (np. teczka awansu zawodowego czy certyfikaty umiejętności komputerowych) są niewystarczające. Prelegent podkreślił, że e-Portfolio jest odzwierciedleniem aktywności on-line i pozwala na niezwykle łatwe przechowywanie, przenoszenie, prezentację oraz aktualizację danych przy pełnej możliwości zarządzania i kontrolą dostępu. Profesor Kusiak mówił o podstawowych zaletach e-Portfolio do których zaliczył m.in. fakt, iż oddaje głos uczącemu się (nauczycielowi) i jest jego własnością. Umożliwia przy tym prezentowanie wskaźników / artefaktów w formie elektronicznej oraz pozwala weryfikować faktyczne umiejętności a nie deklaracje. Ponadto stymuluje rozwój (zachęca do zmiany), a także stymuluje postawę refleksyjną (nauczyciel jako refleksyjny praktyk). Prelegent przedstawił darmowy i stabilny system MAHARA o otwartym kodzie źródłowym, który na AGH używany jest od 2006 roku.
Zobacz: www.cel.agh.edu.pl
 
Wykład pt. Media w kształtowaniu świadomości i postaw społecznych wobec niepełnosprawnych przedstawiła dr Elżbieta M. Minczakiewicz (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie). Prelegentka podkreśliła, że media są drogą do poznania świata spychanego na margines życia społecznego. Podczas wykładu zaprezentowane zostały wyniki przeprowadzonych badań o charakterze sondażowym, których celem było poznanie jak osoby niepełnosprawne postrzegają świat. Autorka wystąpienia stanowczo podkreśliła, że osób niepełnosprawnych nie należy wykluczać z edukacji medialnej. Czasami jest to dla nich jedyny kontakt ze światem, okno na świat. – Media mogą uszczęśliwić osobę niepełnosprawną. Dzięki nim osoby niepełnosprawne zmieniają swój wizerunek. Poprawie ulega samoocena i samopoczucie takich osób, które widzą, że potrafią coś więcej zrobić – mówiła dr Minczakiewicz. - Niepełnosprawność nie musi być stała. Każdy człowiek powinien mieć szansę rozwoju – przekonywała prelegentka.
Profesor J. Morbitzer przywołał postaci Sawantów, niepełnosprawnych geniuszy. Do dnia dzisiejszego opisano ok. 100 takich przypadków, w tym m.in. osobę niepełnosprawną, która dzięki genialnej pamięci wzrokowej bardzo szybko uczy się języków obcych. Na opanowanie kolejnego języka – islandzkiego wystarczyły 4 dni spędzone w Reykjaviku. Innym przykładem fenomenu takich umysłów jest umiejętność dokonywania w pamięci skomplikowanych obliczeń oraz umiejętność wymienienia 22 514 cyfr po przecinku w liczbie pi. Osoby takie tworzą sztukę, a prace ich wystawiane są w najlepszych światowych galeriach.
 
Następnie Małgorzata Wieczorek-Tomaszewska (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie) zaprezentowała wystąpienie pt. Infografika – graficzne piękno informacji. Autorka zaprezentowała walory przekazów infograficznych, jako abstrakcyjnej, nowoczesnej i efektywnej formy prezentacji informacji w szeroko pojętym procesie edukacyjnym.
 
Po przerwie głos zabrała Karolina Grodecka (Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie) prezentując wykład MAHARA – dedykowane rozwiązania dla e-Portfolio. Podczas wystąpienia zaprezentowała doświadczenia Centrum e-Learningu AGH w zakresie korzystania z darmowego narzędzia MAHARA. Istnieje możliwość szczegółowego przetestowania tego systemu pod adresem http://mahara.cel.agh.edu.pl
 
Kolejny wykład pt. Planowanie procesu dydaktycznego a nowe media zaprezentowała dr Emilia Musiał (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie), w którym to przedstawiła wyniki badań przeprowadzonych wśród studentów wybranych uczelni krakowskich w ramach seminarium magisterskiego prof. J. Morbitzera. Prelegentka zwróciła uwagę na rosnącą popularność portali społecznościowych w życiu młodych ludzi. Fakt ten skłania do refleksji, jak wykorzystać je do celów edukacyjnych. Podczas wystąpienia autorka zwróciła uwagę m.in. na dostępne bezpłatnie tworzące się oprogramowanie social software, które służy do przechowywania różnego rodzaju treści, dzielenia się i zarządzania nimi. – W dzisiejszym świecie znajomość nowych technologii jest równie ważna, jak czytanie i pisanie, a przede wszystkim umiejętność używania ich w procesie uczenia się – mówiła Musiał.
 
Następnie głos zabrała Agata Peryt-Poręba (Instytut Badań Edukacyjnych / Katolicki Uniwersytet Lubelski) prezentując wykład O potrzebie pedeutologii informatyczno-medialna przyszłych nauczycieli polonistów. Zaznaczyła, że do zadań dzisiejszej szkoły należy kształtowanie umiejętności (kształtowanie umiejętności żeglowania, a nie surfowania). Prelegentka podkreśliła, że przygotowanie informatyczne nauczycieli nabiera dziś priorytetowego znaczenia.
 
Dr Małgorzata Nodzyńska (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie) omówiła prezentację Możliwości „Gogle Dokumenty” do indywidualizacji nauczania, pracy grupowej oraz badania operacji wykonywanych przez uczniów podczas której podkreśliła, że obecnie za mało mówi się o indywidualizacji nauczania na poziomie studiów.
 
Podczas wystąpienia pt. Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych przez nauczycieli przedmiotów przyrodniczych dr Agnieszka Kamińska-Ostęp (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin) omówiła wyniki badań ankietowych, których celem było określenie rodzaju środków i narzędzi TIK wykorzystywanych przez nauczycieli przedmiotów przyrodniczych oraz sposobu ich stosowania, a także wpływu na jakość kształcenia przyrodniczego w gimnazjum.

Kolejną prezentację pt. Prezi versus PowerPoint przedstawiła dr inż. Bożena T. Jarosz (UP im. KEN w Krakowie). Następnie dr inż. Andrzej Rychlik (Politechnika Łódzka, Politechnika Radomska) zaprezentował wykład pt. Budowa i eksploatacja szerokopasmowego dostępu do internetu jako podstawy organizacji społeczeństwa informacyjnego, podczas którego poruszył temat wykluczenia cyfrowego do którego zaliczył m.in. brak:
  • potrzeby korzystania z Internetu
  • umiejętności korzystania z Internetu
  • stałego łącza do Internetu
  • komputera modemu
  • środków finansowych
- Wykluczenie Internetu zaczyna obejmować osoby, które korzystają z Internetu – mówił Andrzej Rychlik.
 
Ostatnią prezentację pt. Internet jako narzędzie komunikacji w działaniach promocyjnych Uniwersytetu Warszawskiego omówiła mgr Dominika Świerżewska (Uniwersytet Warszawski).
 
Uroczystego podsumowania 21. Sympozjum CZŁOWIEK MEDIA EDUKACJA dokonała dr Emilia Musiał. Podziękowała wszystkim obecnym uczestnikom za przybycie i wyraziła nadzieję wspólnego spotkania się w jeszcze liczniejszym gronie podczas przyszłorocznego Sympozjum Naukowego.
 
 
Redakcja serwisu Reedukacja.pl pragnie podziękować organizatorom Sympozjum, w szczególności prof. dr hab. inż. Januszowi Morbitzerowi, za niezwykle serdeczne przyjęcie. Jednocześnie pragniemy podkreślić, że dzięki takim spotkaniom możliwa staje się nieustanna wymiana naukowych poglądów i praktycznych doświadczeń w obszarze szeroko pojętej edukacji. Jesteśmy przekonani, że przyczyni się ona do budowania podwalin pod nowoczesną szkołę przyszłości.


Zobacz: PROGRAM SYMPOZJUM
(plik PDF)


SYMPOZJUM W OBIEKTYWIE:


Zamieszczona poniżej galeria zdjęć z opisami umożliwia m.in. włączenie pokazu slajdów (Start Slideshow), a także oglądanie fotografii na całym ekranie monitora (Full Screen). Aby skorzystać z dostępnych możliwości prosimy wybrać odpowiednie opcje.


Fot. Reedukacja.pl


Zobacz także:
20. Sympozjum Naukowe CZŁOWIEK MEDIA EDUKACJA - obszerna relacja serwisu Reedukacja.pl (24.-25.09.2010)