ADD w cieniu ADHD. Czas na zmiany…
Autor: dr n. med. Michaela Pakszys (Instytut EEG Biofeedback)

Główną przyczyną niepowodzeń szkolnych jest zespół zaburzeń uwagi. Dotyczy około 3-6 % dzieci w wieku szkolnym, praktycznie w każdej klasie jest przynajmniej jedno dziecko z różnie nasilonymi objawami ADD lub ADHD. O zespole nadpobudliwości psychoruchowej, nadruchliwości i impulsywności (ADHD) połączonego z zaburzeniami uwagi (ADD), napisano wiele i zespół ten jest coraz częściej i lepiej rozpoznawany przez pedagogów, psychologów i rodziców. Również częściej i wcześniej dzieci z tymi zaburzeniami trafiają do psychiatry, który stawia kliniczne rozpoznanie na podstawie wielu objawów, ich czasu trwania oraz diagnostyki psychologicznej. 

Niestety zbyt mało dotychczas wykorzystywana jest diagnostyka neurofizjologiczna, opierająca się na badaniu EEG ocenianym jakościowo i ilościowo, jak i o zastosowanie potencjałów wywołanych tzw. potencjałów zdarzenia. Jej ważna rola spoczywa w rozróżnieniu poszczególnych rodzajów heterogennego zespołu AD/HD i wyboru odpowiedniego sposobu naprawy za pomocą neuroterapii, psychoterapii czy farmakoterapii.

Dzieci z podtypem z przewagą nadpobudliwości psychoruchowej są dobrze rozpoznawalne, to dzieci które przeszkadzają przy lekcjach, bez przerwy mówią, odpowiadają na każde pytanie nauczyciela, nawet jeśli skierowane do innego ucznia, wychodzą z ławki, szybko się nudzą, trudno się skupiają, chociaż są zdolne – jest na pierwszy rzut oka widoczny ich niepokój ruchowy. O tych dzieciach dużo się mówi na konferencjach naukowych, w mediach takich jak telewizja, prasa, radio.

Dzieci z podtypem z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi (ADD) są mniej widoczne, bowiem należą do tzw. dzieci grzecznych i niepozornych, to dzieci, które odbierane są przez rodziców i nauczycieli jako mniej zdolne lub nie radzące sobie z nauką. To dzieci bez możliwości skupienia się na tym, co mówi nauczyciel, dzieci pracujące za wolno, które nie zdąża na czas pisać notatki czy spisywać zadania z tablicy, które nie rozumieją czy żle przepisują zadania lub nie są w stanie je przeczytać do końca. Bardzo często bazgrzą w zeszytach tak, iż samym trudno przeczytać co napisali. To również dzieci którym obficie pocą się dłonie, które są nadwrażliwe emocjonalnie, bez wiary we własne sukcesy, wycofane z życia klasy, z brakiem motywacji do nauki. Przy wywołaniu do tablicy zapominają co się nauczyli ze strachu że sobie nie poradzą i będą źle odbierane przez nauczyciela i dzieci w klasie, odpytywane – milczą. Często występują u nich specyficzne zaburzenia uczenia takie jak dysleksja, dysgrafia, dyskalkulia. Wynikiem opisywanych zaburzeń jest zbyt wczesne zakończenie edukacji szkolnej lub z gorszymi wynikami.

Oprócz wyżej wymienionych, zespół zaburzeń uwagi obejmuje wiele dzieci z innymi chorobami cielesnymi, neurologicznymi i psychicznymi. Bardzo często przychodzą z tymi zaburzeniami dzieci z alergiami i astmą, czy dzieci z ciężkimi chorobami ogólnymi takimi jak choroba reumatyczna czy poważne wady serca. Także niektóre leki przyjmowane w sposób przewlekły szczególnie z grupy uspakajających i nasennych czy przeciwalergiczne, mogą powodować obniżenie koncentracji uwagi i zwiększoną senność dzienną. Również zaburzenia wzroku czy słuchu oraz padaczka mogą wywoływać podobne objawy. Ponadto dzieci z niskim ilorazem inteligencji czy dzieci z cechami autystycznymi, depresyjnymi, z dużym lękiem często wykazują zaburzenia uwagi. Także dzieci narażone na silny stres oraz dzieci bite. Dużą grupę tworzą dzieci z ciężkimi zaburzeniami koncentracji uwagi i innych funkcji poznawczych jak pamięć czy kreatywność, po urazie czaszki, po operacjach mózgu, po wylewach do tkanki mózgowej.

Istnieje wiele nowoczesnych sposobów naprawy zaburzeń uwagi, pamięci, czy zachowania. Należą do nich m.in. metody neuroterapeutyczne takie jak EEG Biofeedback, czy audiowizualna stymulacja mózgu.

EEG Biofeedback stanowi metodę, która umożliwia regulację częstotliwości bioelektrycznej czynności mózgu /fal mózgowych/ za pomocą samouczenia się i samokontroli mózgu za pomocą sprzężenia zwrotnego. Sprzężenie zwrotne to natychmiastowa, celowana i dokładna informacja o nastrojeniu mózgu. Wpływ metody EEG Biofeedback porównać można do działania silnego leku psychostymulującego, jednak zdecydowanie różni się tym, że EEG nie wykazuje żadnych działań niepożądanych w przeciwieństwie do preparatów farmakologicznych. Dodatkowo wykazuje trwałe działanie, ponieważ mózg uczy się nowych wzorców funkcjonowania, które jest zdolny zapamiętać i kumulować w regularnym i powtarzającym się procesie treningowym. Trening EEG Biofeedback należy do nieurazowych i bezpiecznych metod poprawy koncentracji uwagi i jej utrzymywania, w dalszej kolejności pamięci, snu, tempa pracy, organizacji i planowania, również poprawy zaburzonej mowy i zachowania. W obecnej chwili w kraju istnieje ok. 650 placówek oferujących metodę EEG Biofeedback dla poprawy funkcjonowania mózgu.